Người mới ăn chay dễ có cảm giác phải mua cả một bếp mới. Thực tế không cần: mười lăm thứ là nấu được phần lớn món chay Việt, và phần lớn trong số đó nhà đã có. Bài này chia danh sách thành ba mức — tối thiểu, nên có, và chưa cần — để bạn mua theo thứ tự chứ không mua hết một lượt.
Mức tối thiểu
Đậu phụ. Nguồn đạm chính.
Mua tươi mỗi hai ngày. Cách dùng.
Nấm hương khô. Nguồn umami.
Thứ quan trọng nhất trong bếp chay. Nhấn mạnh.
Đậu xanh cà vỏ. Đậu dễ nấu nhất.
Nước tương. Gia vị mặn nền.
Dầu ăn không mùi. Chất béo cơ bản.
Muối và đường. Nhà đã có.
Tiêu. Nhà đã có.
Gạo. Nhà đã có.
Rau theo mùa. Mua mỗi lần đi chợ.
Vừng. Cho canxi và mùi.
Mười thứ này nấu được rất nhiều món. Kết luận.
Mười thứ ở mức tối thiểu này nấu được rất nhiều món chay Việt. Phần lớn trong số đó nhà bạn đã có sẵn.
Nấm hương khô là thứ quan trọng nhất cần mua thêm nếu bếp chưa có. Nó giải quyết vấn đề vị nhạt của bếp chay hơn mọi thứ khác.
Mức nên có
Tảo bẹ. Cho nước dùng có chiều sâu.
Đậu đen hoặc đậu đỏ. Đa dạng nguồn đạm.
Đậu phộng. Đạm và chất béo.
Hạt bí. Cho kẽm.
Tàu hũ ky khô. Kết cấu khác.
Nấm tươi. Nấm rơm hoặc bào ngư.
Mắm chay hoặc tương. Cho nước chấm.
Dầu mè. Cho mùi.
Gừng và sả. Gia vị thơm.
Hạt lanh xay. Cho omega-3 và thay trứng.
Muối i-ốt. Thay muối thường.
Sữa đậu nành không đường. Nấu và uống.
Mười hai thứ ở mức nên có mở rộng đáng kể số món nấu được. Mua dần trong tháng đầu chứ không cần mua hết một lượt.
Đổi muối thường sang muối i-ốt là việc nhỏ mà đáng làm ngay. Nó là nguồn i-ốt chính và không tốn thêm gì.
Mức chưa cần
Đồ chay giả mặn. Chưa cần.
Học nấu món thật trước. Lý do.
Men dinh dưỡng. Chưa cần.
Hữu ích nhưng không thiết yếu. Đánh giá.
Hạt chia và quinoa. Chưa cần.
Có thứ Việt thay được. Lý do.
Bột gluten làm mì căn. Chưa cần.
Chỉ khi muốn tự làm. Điều kiện.
Miso. Chưa cần.
Chao thay được phần nào. Lý do.
Sữa hạnh nhân và các sữa nhập. Chưa cần.
Sữa đậu nành rẻ hơn và tốt hơn cho nấu. Lý do.
Nhóm chưa cần này không làm bữa ăn tốt hơn ở giai đoạn đầu. Mua chúng sớm là cách tiêu tiền vào thứ nằm trong tủ.
Học nấu món chay thật trước khi mua đồ giả mặn. Nếu mua đồ giả mặn ngay thì bạn không có lý do gì để học nấu.
Thứ tự mua
Tuần đầu mua mức tối thiểu. Bước một.
Nấu thử ba bốn món. Việc kèm.
Tuần hai bổ sung tảo bẹ và một loại đậu. Bước hai.
Tuần ba thêm hạt và tàu hũ ky. Bước ba.
Tuần bốn thêm gia vị thơm. Bước bốn.
Sau một tháng thì bếp đủ. Kết quả.
Mua theo món muốn nấu. Nguyên tắc.
Không mua theo danh sách trên mạng. Tránh.
Nhiều thứ mua rồi không dùng. Hậu quả.
Thấy món nào hay thì mua nguyên liệu cho món đó. Cách đúng.
Bếp lớn dần theo số món biết nấu. Nguyên tắc.
Không ngược lại. Nhấn mạnh.
Mua nguyên liệu theo món muốn nấu chứ đừng mua theo danh sách trên mạng. Bếp nên lớn dần theo số món bạn biết nấu, không phải ngược lại.
Chia việc mua ra bốn tuần thay vì mua hết trong một lần. Cách đó rải chi phí và bạn chỉ mua thứ mình thật sự dùng tới.
Kiểm lại bếp sau ba tháng
Xem thứ nào chưa dùng lần nào. Việc một.
Nếu ba tháng chưa dùng thì không cần. Kết luận.
Lần sau không mua nữa. Điều chỉnh.
Xem thứ nào hết nhanh. Việc hai.
Mua nhiều hơn thứ đó. Điều chỉnh.
Xem thứ nào hỏng trước khi dùng hết. Việc ba.
Mua ít hơn. Điều chỉnh.
Ghi lại danh sách thật của bếp mình. Việc bốn.
Nó khác danh sách chung. Thực tế.
Mỗi nhà nấu khác nhau. Lý do.
Dán danh sách trong tủ bếp. Đi chợ khỏi nghĩ.
Cập nhật mỗi vài tháng. Thói quen.
Thứ nào ba tháng chưa dùng lần nào thì không cần trong bếp của bạn. Danh sách chung là điểm bắt đầu còn danh sách thật của bếp mình thì phải tự đúc ra.
Dán danh sách nguyên liệu thật của bếp mình trong tủ bếp. Đi chợ không phải nghĩ và cũng không mua trùng thứ đang còn.
Bếp tối thiểu cho người ở trọ
Người ở trọ thường có bếp rất nhỏ. Bối cảnh.
Một bếp điện và một nồi. Thiết bị thường có.
Vẫn nấu được bữa chay đủ chất. Tin tốt.
Đậu phụ chỉ cần một chảo. Món dễ nhất.
Đậu xanh nấu một nồi ăn nhiều bữa. Tiết kiệm gas và công.
Cháo và cơm nấu chung nồi. Tiện.
Rau luộc rồi lấy nước làm canh. Một nồi hai món.
Không cần lò nướng. Nhấn mạnh.
Không cần máy xay. Nếu chưa có.
Giã vừng bằng chày hoặc mua sẵn giã. Phương án.
Mua lượng nhỏ vì không có chỗ trữ. Điều chỉnh.
Đi chợ thường hơn thay vì trữ nhiều. Chiến lược.
Một bếp điện, một chảo và một nồi là đủ để nấu bữa chay đủ chất. Không cần lò nướng, máy xay hay thiết bị nào khác ở giai đoạn đầu.
Người ở trọ nên mua lượng nhỏ và đi chợ thường hơn thay vì trữ nhiều. Không có chỗ trữ thì trữ nhiều là cách làm hỏng nguyên liệu.
