Bếp thuần chay có cấu trúc kho khác bếp mặn: nhiều nguyên liệu khô hơn, nhiều rau hơn, và ít đồ đông lạnh hơn. Hai nhóm chính là đồ khô cần thật kín và thật khô, còn rau cần ẩm vừa và thoáng — hai yêu cầu ngược nhau. Bài này nói cách trữ từng nhóm và cách sắp bếp cho khỏi rối.
Đậu khô và hạt
Đổ ra hũ kín ngay khi mua về. Nguyên tắc số một.
Để trong bao giấy thì mọt vào. Lý do.
Hũ thuỷ tinh hoặc hộp nhựa có gioăng. Lựa chọn.
Dán nhãn tên và ngày mua. Bước cần.
Nhiều loại đậu trông giống nhau. Lý do dán nhãn.
Để nơi khô mát tránh nắng. Vị trí.
Thả lá nguyệt quế hoặc ớt khô vào hũ. Chống mọt.
Đậu khô để được một năm. Thời hạn.
Nhưng càng để lâu càng lâu nấu mềm. Chi tiết.
Hạt thì để ngăn mát ba tháng. Khác đậu.
Hoặc ngăn đá một năm. Lâu hơn.
Hạt đã xay hôi nhanh nhất. Xay trước khi dùng.
Dán nhãn tên và ngày mua lên từng hũ vì nhiều loại đậu trông rất giống nhau. Sau vài tháng thì không ai nhớ hũ nào mua khi nào.
Hạt cần trữ lạnh còn đậu khô thì không. Hạt nhiều dầu nên hôi nhanh, còn đậu khô để nơi mát là đủ.
Nấm khô và gia vị
Nấm khô cần thật kín. Hút ẩm rất nhanh.
Nấm ẩm thì mốc. Hậu quả.
Hũ kín với gói hút ẩm. Cách trữ.
Để được một năm nếu kín. Thời hạn.
Tảo bẹ cũng vậy. Cùng nhóm.
Không rửa tảo bẹ trước khi trữ. Nguyên tắc.
Gia vị khô để lọ kín tránh nắng. Nguyên tắc.
Không để lọ gia vị ngay cạnh bếp. Sai vị trí phổ biến.
Nhiệt và hơi nước làm gia vị mất mùi. Cơ chế.
Gia vị nguyên hạt để lâu hơn gia vị xay. Quy luật.
Mua nguyên hạt và xay khi dùng. Nếu có thể.
Kiểm mùi mỗi vài tháng. Mất mùi thì thay.
Không để lọ gia vị ngay cạnh bếp dù tiện tay. Nhiệt và hơi nước làm chúng mất mùi trong vài tuần.
Nấm khô và tảo bẹ cần hũ kín có gói hút ẩm. Chúng hút ẩm rất nhanh và ẩm rồi thì mốc chứ không chỉ giảm chất lượng.
Giữ rau tươi lâu
Rau cần ẩm vừa và thoáng. Ngược với đồ khô.
Không rửa rau trước khi trữ. Nguyên tắc quan trọng nhất.
Rửa rồi thì úng nhanh. Lý do.
Nhặt bỏ lá hỏng ngay. Lá hỏng lây.
Bọc khăn giấy hơi ẩm rồi cho vào hộp. Cách trữ rau lá.
Nắp hờ không kín. Rau cần thoáng.
Rau lá giữ được ba tới năm ngày. Thời hạn.
Củ quả để ngoài được. Khoai, bí, hành.
Nơi thoáng và tối. Điều kiện.
Rau thơm cắm gốc vào cốc nước. Như cắm hoa.
Đổi nước mỗi ngày. Kèm theo.
Mua rau hai lần một tuần. Thay vì một lần.
Không rửa rau trước khi cho vào tủ lạnh. Nước đọng trên lá làm nó úng trong một hai ngày.
Mua rau hai lần một tuần thay vì một lần cho cả tuần. Rau tươi hơn và bỏ đi ít hơn, bù lại phải đi chợ thêm một lần.
Đậu phụ và đồ tươi
Đậu phụ hỏng nhanh nhất trong bếp chay. Đặc điểm.
Mua lượng dùng trong hai ngày. Nguyên tắc.
Ngâm trong nước lạnh nếu để qua ngày. Cách trữ.
Đổi nước mỗi ngày. Bắt buộc.
Đậu phụ có mùi chua thì bỏ. Dấu hiệu hỏng.
Đậu phụ đông lạnh được. Nhưng đổi kết cấu.
Kết cấu xốp sau khi rã. Đặc điểm.
Dùng cho món kho và hầm. Ứng dụng.
Sữa hạt tự làm để hai ngày. Thời hạn.
Lắc trước khi rót. Lắng đáy.
Nấm tươi bọc giấy không bọc nhựa. Nấm cần thoáng.
Giá đỗ dùng trong hai ngày. Nhanh hỏng.
Đậu phụ để qua ngày thì ngâm trong nước lạnh và đổi nước mỗi ngày. Đó là cách kéo dài thêm được một hai ngày.
Đậu phụ đông lạnh vẫn dùng được nhưng kết cấu đổi thành xốp. Đó là đặc tính có ích cho món kho chứ không phải hỏng.
Sắp bếp cho gọn
Chia bếp thành ba khu. Nguyên tắc.
Khu đồ khô hằng ngày. Khu một.
Đậu phụ khô, gạo, đậu hay dùng. Nội dung.
Đặt ở chỗ dễ với. Vị trí.
Khu gia vị. Khu hai.
Gần chỗ nấu nhưng không sát bếp. Vị trí.
Khu ít dùng. Khu ba.
Nguyên liệu đặc biệt và dự trữ. Nội dung.
Cất trên cao hoặc trong cùng. Vị trí.
Dùng hũ cùng cỡ cho gọn. Mẹo.
Kiểm kho mỗi tháng. Thói quen.
Dùng thứ cũ trước. Nguyên tắc.
Chia bếp thành ba khu theo tần suất dùng chứ không theo loại nguyên liệu. Thứ dùng hằng ngày phải ở chỗ dễ với nhất.
Kiểm kho mỗi tháng và dùng thứ cũ trước. Bếp chay có nhiều đồ khô nên rất dễ tích thành kho quên lãng.
Nguyên tắc chung cho cả bếp
Đồ khô cần khô và kín. Nhóm một.
Rau cần ẩm vừa và thoáng. Nhóm hai, ngược lại.
Hai yêu cầu ngược nhau nên trữ riêng. Nguyên tắc.
Không để rau cạnh hũ đậu khô. Cụ thể.
Hơi ẩm từ rau làm đậu mốc. Cơ chế.
Đồ tươi thì mua ít và mua thường. Nguyên tắc nhóm ba.
Đậu phụ và giá đỗ hỏng nhanh nhất. Hai thứ cần chú ý.
Lên thực đơn trước khi mua. Giảm hàng tồn.
Mua theo thực đơn chứ đừng mua theo cảm hứng. Nguyên tắc.
Bỏ đồ hỏng là khoản lỗ thầm lớn nhất. Nhận xét.
Ghi lại thứ hay phải bỏ. Điều chỉnh lượng mua.
Sau vài tháng thì gần như không bỏ gì. Kết quả.
Đồ khô cần kín và khô còn rau cần ẩm vừa và thoáng, hai yêu cầu ngược nhau. Đừng để rau cạnh hũ đậu khô vì hơi ẩm từ rau làm đậu mốc.
Ghi lại những thứ hay phải bỏ vì hỏng rồi giảm lượng mua chúng. Đồ bỏ đi là khoản lỗ thầm mà ít ai tính vào chi phí ăn uống.
