Tết là dịp khó nhất trong năm cho người ăn chay, không phải vì mâm cỗ mà vì mật độ: mười ngày liền, ngày nào cũng ăn ở nhà người khác, và ai cũng có ý kiến. Nhưng mâm Tết Việt vốn đã có nhiều món chay hơn người ta nghĩ, và biết trước thì dễ thở hơn nhiều.
Món Tết vốn đã chay
Dưa hành và dưa món. Chay sẵn.
Kiểm dưa món có mắm không. Lưu ý nhỏ.
Bánh chưng chay có nhiều nơi làm. Thực tế.
Nhân đậu xanh không thịt. Cấu tạo.
Đặt trước hoặc tự gói. Cách có.
Mứt các loại thường chay. Thuận lợi.
Kiểm mứt có mật ong không. Lưu ý.
Chè kho và chè con ong. Chay sẵn.
Xôi gấc và xôi đậu. Chay sẵn.
Canh măng thì kiểm nước dùng. Cần hỏi.
Nộm và gỏi chay hoá dễ. Nhận xét.
Trái cây mâm ngũ quả. Luôn có.
Mâm Tết Việt vốn có nhiều món chay hơn người ta nghĩ. Dưa hành, mứt, chè kho, xôi và bánh chưng nhân đậu đều là món chay và chúng có ở mọi nhà.
Đặt trước bánh chưng chay hoặc tự gói vài chiếc trước Tết. Có sẵn bánh chưng chay thì bạn có món chính cho cả mười ngày mà không phải xin gì ai.
Chuẩn bị trước khi về
Báo với nhà trước vài tuần. Việc đầu tiên.
Không báo lúc bước vào cửa. Nguyên tắc.
Mẹ hoặc người nấu cần thời gian. Lý do.
Đề nghị đóng góp một hai món. Cách hay nhất.
Nấu món chay ngon cho cả nhà. Lợi ích kép.
Mang theo đồ khô. Phòng bị.
Ruốc nấm, muối vừng, hạt. Cụ thể.
Mang theo B12. Đừng quên.
Mang một ít đậu phụ nếu quê khó mua. Tuỳ nơi.
Hoặc tàu hũ ky khô. Để được lâu.
Biết chợ quê họp ngày nào. Thông tin cần.
Tết nhiều chợ nghỉ. Lý do.
Báo với người nấu trong nhà từ vài tuần trước chứ đừng báo lúc vừa về tới. Người nấu cỗ Tết đã đủ việc rồi và báo muộn là đẩy khó cho họ.
Mang tàu hũ ky khô hoặc đậu khô về quê nếu nơi đó khó mua đậu phụ. Chợ quê nhiều nơi nghỉ suốt mấy ngày Tết và bạn không xoay kịp.
Xử sự ở mâm cỗ họ hàng
Ngồi vào mâm. Nguyên tắc số một.
Đừng ăn riêng một chỗ. Lý do.
Mâm cỗ Tết là chuyện sum họp. Ý nghĩa thật.
Ăn phần ăn được. Cách làm.
Không ai đếm bạn gắp gì. Thực tế.
Ai hỏi thì trả lời một câu. Cách nói.
Không giải thích dài. Nguyên tắc.
Không nói về đạo đức ăn chay ở mâm Tết. Nguyên tắc cứng.
Người lớn tuổi hay gắp cho. Tình huống.
Nhận rồi để sang bên. Cách xử lý mềm.
Hoặc nói trước là con tự gắp. Phòng trước.
Giữ không khí quan trọng hơn. Ưu tiên.
Ngồi vào mâm cùng cả nhà thay vì ăn riêng một chỗ. Mâm cỗ Tết là chuyện sum họp và ngồi riêng bị hiểu là tách khỏi nhà chứ không phải chuyện ăn uống.
Nói trước là con tự gắp để tránh cảnh người lớn gắp thức ăn vào bát bạn. Nói trước nhẹ nhàng hơn nhiều so với từ chối lúc miếng thịt đã nằm trong bát.
Khi bị hỏi nhiều
Tết là dịp bị hỏi nhiều nhất. Thực tế.
Chuẩn bị một câu trả lời ngắn. Cách xử lý.
Con thấy hợp người con. Mẫu câu.
Không tranh luận về sức khoẻ. Nguyên tắc.
Người lớn lo thật chứ không bắt bẻ. Cách hiểu đúng.
Nói con có đi khám và vẫn tốt. Cách trấn an.
Đưa kết quả nếu có. Thuyết phục hơn lời nói.
Không nói về động vật ở bàn ăn. Nguyên tắc cứng.
Chuyện đó không hợp dịp. Lý do.
Đổi chủ đề khi bị hỏi mãi. Kỹ năng.
Hỏi lại về chuyện của họ. Cách đổi.
Vài Tết sau sẽ quen. Thực tế.
Chuẩn bị sẵn một câu trả lời ngắn cho câu hỏi vì sao con ăn chay. Có câu sẵn thì bạn không bị kéo vào tranh luận ở giữa mâm cỗ đông người.
Hiểu rằng người lớn hỏi vì lo chứ không phải để bắt bẻ. Trả lời bằng việc nói mình có đi khám và vẫn khoẻ dễ nhận hơn mọi lập luận.
Giữ sức trong mười ngày Tết
Tết dễ ăn thiếu chất. Rủi ro thật.
Vì phần lớn món là tinh bột và đường. Nguyên nhân.
Bánh chưng, mứt, chè. Ví dụ.
Cố ăn đủ đạm mỗi ngày. Nguyên tắc.
Đậu phụ, đậu khô, hạt. Nguồn.
Ăn rau xanh mỗi ngày. Nguyên tắc.
Tết ít rau là chuyện thường. Thực tế.
Mua rau tích trước Tết. Chuẩn bị.
Uống đủ nước. Hay quên.
Uống B12 đều. Đừng gián đoạn.
Ăn ít mứt lại. Lời khuyên thực tế.
Về nhà thì trở lại nếp cũ ngay. Kết thúc.
Mua rau tích trước Tết vì chợ nghỉ và mấy ngày Tết nhà nào cũng ít rau. Thiếu rau mười ngày liền là thứ người ăn chay cảm nhận rõ ngay sau Tết.
Giữ đều việc uống B12 trong dịp Tết dù nếp sinh hoạt đảo lộn. Đây là thông tin chung chứ không phải lời khuyên y tế, liều lượng cụ thể nên hỏi bác sĩ.
Mười ngày Tết ăn lệch không phá hỏng gì nếu bạn trở lại nếp cũ ngay khi về nhà. Thứ đáng lo là để nếp lệch đó kéo dài thêm vài tuần sau Tết vì đã quen mất rồi.
